Buzkaszi

  1. Nazwa:

Buzkaszi, Kok-boru lub Oglak Tartis

  1. Nazwa w języku rodzinnym:

Perski: بزکشی (bozkaszī), tadżycki: бузкашӣ (buzkaszī), tłumaczenie: wydzieranie sobie kozy
Kirgiski: kökbörü, kök – "niebieski" + börü ­­– "wilk".

  1. Miejsce praktykowania:

Część Azji (Tadżykistan, Uzbekistan, Turkmenistan i północny Afganistan), głównie na terenach górzystych.

  1. Historia

Sport powstał już w XIII wieku. Najprawdopodobniej w Mongolii za panowania
Chyngis-Chana. Dawniej bardzo często wilk porywał owcę ze stada. Wtedy pasterze rzucali się w pościg za nim, a gdy go doganiali podrzynali mu gardło. Dzięki temu cieszyli się szacunkiem wśród innych pasterzy i zainteresowaniem wśród płci pięknej. Najprawdopodobniej z powodu braku wystarczającej liczby wilków, do gry używa się kóz.

Gdy w 1996 roku talibowie zaczęli rządzić w Afganistanie buzkaszi stało się zakazane. Po upadku reżimu w 2002 roku gra stała się ponownie legalna.

Wokół najważniejszych zawodów, królewskich buzkaszi, odbywających się w Kabulu, toczy się fabuła książki Josepha Kessela „Jeźdźcy” (franc. Les Cavaliers) i opartych na niej filmów z 1956 i 1971.

 

  1. Opis


W grze biorą udział dwie drużyny jeźdźców na koniach. W grach nieoficjalnych nie ma z góry określonej liczby zawodników, przez co w trakcie do grających zespołów mogą się dołączać kolejni gracze. Zadaniem zawodników każdej z drużyn jest poderwanie podczas jazdy z wyznaczonego na środku boiska kręgu leżących na ziemi zwłok kozła z obciętą głową (współcześnie zamiast ciała zabitego wcześniej zwierzęcia używa się również obciążonego worka wykonanego z jagnięcej bądź cielęcej skóry), przewiezienie ich dookoła boiska i zrzucenie do „bramki”, której rolę spełniają zaznaczone na ziemi okręgi. Zadaniem zawodników przeciwnej drużyny jest odebranie „piłki” przeciwnikom, przewiezienie jej dookoła boiska i zrzucenie do okręgu rywali.

Czasami w celu utrudnienia gry wcześniej przygotowany worek jest moczony przez kilkanaście dni w lodowatej wodzie, przez co staje się cięższy i trudniejszy do utrzymania.

W grze właściwie nie ma żadnych zasad. Dozwolone jest bicie konia lub jeźdźca trzymanymi (często w zębach) małymi biczami (nahajkami), przepychanie i strącanie z konia. Nie ma żadnych upomnień lub kar. W grze zawodnicy muszą wykazać się niezwykłą sprawnością fizyczną, zręcznością oraz sprytem.

Do gry wykorzystywane są specjalnie do tego celu szkolone konie, które potrafią osłonić jeźdźca własnym ciałem, gdy ten spadnie podczas potyczki.

Dla gier oficjalnych (np. dla turniejów w Kabulu) Afgański Komitet Olimpijski ustalił następujące zasady i przewidział kary:

  1. Boisko jest w kształcie kwadratu, którego każdy bok jest długi na 400 metrów.
  2. Każda drużyna składa się z 10 jeźdźców.
  3. W każdej połowie może grać tylko 5 graczy.
  4. Połowa trwa 45 minut.
  5. Przerwa między połowami trwa 15 minut.
  6. Nad grą czuwa sędzia.

W Kirgistanie zasady są również nieco inne:

  1. Każda drużyna składa się z 12 graczy.
  2. Na boisku może znajdować się maksymalnie 4 jeźdźców.
  3. Zespół może zmienić zarówno gracza, jak i konia.
  4. Mecz dzieli się na 20 minutowe tercje.
  5. Przerwy między tercjami trwają 10 minut.
  6. W przypadku niestawienia się drużyny po przerwie na boisko, drużyna przeciwna może zacząć grę bez udziału tej pierwszej.
  7. Gra toczy się na boisku długim na 200 metrów i szerokim na 70 metrów.
  8. Bramki umieszczone są na dwóch końcach boiska. Są one w kształcie koła o średnicy 3,6 metra. Znajdują się one na wysokości 1,2 metra.
  9. Punkt zdobywa się poprzez wrzucenie „piłki” do bramki przeciwnej drużyny.
  10. Po zdobyciu bramki „piłka” przenoszona jest z powrotem na środek boiska.
  11. W przypadku remisu, do fazy półfinałowej turnieju, po 5 minutowej przerwie, gra się tzw. bullet. W półfinałach i w finale odbywa się 10 minutowa dogrywka do tzw. złotej bramki. W przypadku dalszego remisu gra się tzw. bullet.
  12. W bullecie gra 4 zawodników. Bullet składa się z 8 rund, a każdej z nich odbywa się potyczka 1 na 1.
    Jedna drużyna atakuje, a druga broni. Zawodnik z drużyny atakującej ma za zadanie wrzucić „piłkę” do bramki, a zawodnik broniący – odebrać lub zrzucić na ziemię „piłkę” zanim trafi ona do bramki. Drużyny zmieniają się stronami po 4 rundach.

 

  1. Stan obecny:

Sport jest cały czas praktykowany. Oficjalne mecze organizowane są z powodu różnych świąt państwowych i nie tylko, np. z okazji 1. dnia wiosny, Nowego Roku czy Dnia Niepodległości.

Mecze nieoficjalne organizowane są przez zwykłe osoby np. z powodu obrzezania syna czy ślubu. Organizator zapewnia najczęściej nagrody dla wszystkich uczestników gry. Im bogatszy ród, tym lepsze nagrody, dlatego czasami można wygrać wielbłąda, laptopa czy po prostu pieniądze. Informacja o nich [o meczach] podawana jest w tajemnicy i przenoszona pocztą pantoflową.

W Afganistanie działa Federacja Buzkaszi, a w Kirgistanie (pod nazwą sportu Kok-boru) działa Kirgiska Federacja Kok-boru i liga składająca się z ponad 20 drużyn. Co dwa lata, również w Kirgistanie, odbywa się Festiwal Gier Nomadów, gdzie jedną z dyscyplin jest właśnie Kok-boru. Najbliższy festiwal już w 2018 r.

Sport prężnie rozwija się także w innych krajach azjatyckich. W Turcji również działa kilka drużyn grających z buzkaszi.

 

  1. Załączniki

http://worldnomadgames.com/en/ - Festiwal Gier Nomadów

https://www.youtube.com/watch?v=0oaYXDo3GME – zasady gry w Kok-boru dotyczące m.in. Festiwalu Gier Nomadów

 

  1. Źródła informacji

https://www.washingtonpost.com/news/early-lead/wp/2016/09/14/first-ever-u-s-team-plays-rugby-on-horses-with-a-decapitated-goat-at-world-nomad-games/?utm_term=.3d2cee4ab1fa

https://en.as.com/en/2016/04/07/other_sports/1460025813_818097.html

http://gromkistan.blogspot.com/2012/02/buzkaszi-w-tadzykistanie.html

http://kolemsietoczy.pl/kok-boru-buzkaszi-najdziwniejszy-sport-swiata/

http://www.afghanembassy.net/cultural/buzkashi

http://www.peron4.pl/buzkaszi-kirgistan-kokburu-znaczy-szary-wilk/

 

  1. Kontakty (związki, federacje, kluby, trenerzy etc.)

http://www.olympic.af/index.php/en/ - Afgański Komitet Olimpijski

https://www.facebook.com/kokborufederation/ - Federacja Kok-boru w Kirgistanie

 

Autor hasła: Mikołaj Wolanin

 

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb.
Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym.