Harri-jasotze

1. Nazwa

            Harri-jasotze (baskijski), levantamiento de Piedra (hiszpański), leveurs de pierres (francuski), znane także jako Herri Kirolak.

2. Nazwa w języku rodzimym

            Baskijski: harri – kamień, jaso – podnieść; hiszpański: levantamiento de Piedra (podnoszenie kamienia).

 

3. Miejsce praktykowania

            Europa, głównie na granicy Hiszpanii i Francji (dawne tereny Basków).

4.  Historia

            Sport ma swoje korzenie w czasach prehistorycznych. W dawnych czasach ludzie musieli nosić ogromne kamienie na budowę. Później ludzie zaczęli konkurować ze sobą, mierząc się w podnoszeniu kamieni. Mimo że podnoszenie kamieni jest głęboko zakorzenione w kulturze Basków, pierwsze historyczne wiadomości dotyczące takiej rywalizacji pochodzą z końca ubiegłego wieku. Istnieją pewne wyjątki, ponieważ z informacji zebranych przez historyków w archiwach wynika, że ​​zawody w podnoszeniu kamieni odbywały już w XVI wieku, a podobno nawet wcześniej. Pierwsze wzmianki o tym popularnym sporcie odnoszą się do sukcesów osobnika zwanym Arteondo, który urodził się w 1886 roku. Dzięki niemu zostały określone wymiary i masa kamieni.

  1.   Opis

            Zawodnik musi podnieść kamień leżący przed nim na wysokość ramion, a następnie rzucić go przed siebie. Należy pamiętać, że zawodnicy nigdy nie podnoszą kamieni jednocześnie, lecz po kolei. W zawodach bierze udział dwóch sędziów: jeden mierzy czas próby, a drugi ocenia, czy kamień został uniesiony prawidłowo. Bardzo często zdarza się, że publiczność, niczym w siatkówce liczbę odbić, krzyczy ile razy kamień został podniesiony. Istnieją dwie wariancje zasad: w pierwszej wygrywa ta osoba, która w określonym czasie podniosła najwięcej razy kamień. Druga zaś polega na podnoszeniu coraz cięższych kamieni. W tym przypadku wygrywa zawodnik, który podniesie najcięższą bryłę.

            Wszelkie zawody i turnieje odbywają się w czterech kategoriach. W każdej używa się kamieni o innych kształtach i masach (tradycyjnie podaje się je w arrobach; 1 arroba = 12,5 kg):

  1. zilindroa (walec) — 8–10 arroba (100–125 kg),
  2. laukizuzena (prostokąt) — 10–17 arroba (125–212,5 kg),
  3. kuboa (sześcian) — 10–17 arroba (125–212,5 kg),
  4. biribila (kula) — 9–10 arroba (112,5–125 kg).

Najczęściej używa się kamienia naturalnego, mimo że za najlepszy materiał na kamienie uważa się ciemny grafit wydobywany w pobliżu miast Zumarraga i Lastur w Gipuzkoa (hiszpańska prowincja będąca jedną z kilku współtworzących autonomiczny Kraj Basków). Zwany on jest harri beltza.

  1.   Stan obecny:

            Obecnie bardzo często odbywają się zarówno treningi, jak i oficjalne zawody w harri-jasotze. Obecny rekord świata należy on do Mieltxa Saralegiego, który podniósł kamień o masie 329 kg. Co ciekawe, kobiety również uprawiają ten sport, mimo że kategorie i rozmiary pozostają takie same.

Podobne sporty istnieją także w innych państwach:

  • clachan-ultaich w Szkocji
     
  • Hálfdrættingur in Islandii
     
  • Stoalupfn w Bawarii
     
  • Gŵyl Mabsant (Saint's Day) w Walii
     
  • Dash kodirer (Даш кодурер) w Rosji (Republika Tuva)
     
  • Chikaraishi w Japonii

7.  Związki, federacje, kluby

http://www.herrikirolak.eus/language/eu/hasiera/ – Baskijska Federacja Sportowa (dostępne w języku hiszpańskim i baskijskim),

http://www.herrikirolaknafarroa.org/?lang=es – Nawarska Federacja Herri Kirolak (język hiszpański)
 

8.  Załączniki

http://www.sportinstytut.pl/uploads/Reglamento_levantamientodepiedra.pdf – zasady sportu (jęz. hiszpański)

https://www.flickr.com/photos/pedales/sets/72157627099504353/ – zdjęcia z zawodów

 

  1.   Źródła informacji

http://www.euskonews.com/0045zbk/frgaia.htm

Ainhoa Irazu, Levantadores de piedra: más duros que la piedra

 

Autor hasła: Mikołaj Wolanin

 

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb.
Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym.