Jereed

1. Nazwa

Jereed.

2. Nazwa w języku rodzimym

Cirit lub çavgan (język turecki).

3. Miejsce praktykowania

Źródło: https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=46253216

Turcja. Regularnie praktykowany w prowincjach Konya i Balikesir (czerwone). Praktykowany sporadycznie, podczas specjalnych okazji (takich jak święto weteranów w drugą niedzielę września) w prowincjach: Erzrum, Kars, Bayburt, Bilecik (pomarańczowe).

4. Historia

Jereed to sport konny. Uczestniczą w nim dwie drużyny, których członkowie mają na celu trafienie przeciwników przytępionymi oszczepami. 

Sport ten jest dorobkiem tradycji ludów tureckich. Byli to koczownicy żyjący w Azji środkowo – wschodniej od starożytności. Ponieważ całe swoje życie spędzali oni na koniach, wszystkie aspekty ich życia (w tym sport) wiązały się z tymi zwierzętami. Do sportów będących ich spuścizną kulturową zaliczamy między innymi jereed oraz buzkaszi, czyli konny  sport narodowy Tadżyków i Uzbeków polegający na wydzieraniu sobie zwłok kozła.

 Na przestrzeni lat ludy tureckie przemieszczały się coraz bardziej na zachód. W XI wieku naszej ery Turcy Seldżuccy przybyli do Anatolii, gdzie osiedlili się po wyparciu Bizancjum. Razem z nimi, w regionie zakorzeniły się ich tradycje, i już wtedy uprawiano jereed. Po upadku Seldżuków, Turcja została zjednoczona przez Osmanów w XIV wieku. Ich imperium miało przetrwać do XX wieku i obejmować ziemie od Bałkanów po Egipt. Za ich panowania jereed był niezwykle popularny. Przyjął się jako sport dworski, do tego stopnia, że uprawiali go sułtanowie Bajazyd I Błyskawica i Mehmed I. Szczyt popularności przypadł na XVI wiek, kiedy to jereed został uznany za część ćwiczeń wojskowych dla kawalerzystów. Decyzję tą podjęto z tego względu, że sport ten przygotowywał zarówno jeźdźca jak i konia do działań wojskowych.

Niestety, w XIX wieku sułtan Mahmud II zakazał jego uprawiania, ponieważ uznał go za zbyt niebezpieczny. Po wniesieniu zakazu jereed zniknął z dworów arystokracji, lecz nadal rozwijał się na prowincji. Kolejnym ciosem w popularność tego sportu było rozwiązanie Imperium Osmańskiego w 1922 r. i modernizacja państwa. W kolejnych latach sport ten tracił coraz bardziej na popularności i do dziś utrzymał się tylko w kilku prowincjach, choć bywa uprawiany podczas ważnych okazji w różnych częściach Turcji. Pierwszy klub sportowy powstał w 1957 w Erzrum. W 1996 powstała Turecka Federacja Sportów Tradycyjnych mająca na celu promowanie między innymi jereed. W 2007 powstał turecki film, w którym główni bohaterowie uprawiają jereed -(https://en.wikipedia.org/wiki/The_White_Angel_(2007_film)).

                      Źródło: https://blog.peramuzesi.org.tr/en/haftanin-eseri/kagithanede-cirit/

Luigi Acquarone- Gra w jereed w Kağıthane – 1891 r.

 

5. Opis

W grze uczestniczą dwie drużyny po 6, 8 lub 12 graczy, każdy z nich na koniu. Konie musi cechować wytrzymałość, szybkość, oraz inteligencja. W grze często używa się rasy arabskiej, ale istnieje też specjalnie hodowana w tym celu rasa cirit powstała po skrzyżowaniu rasy arabskiej z koniem anadolu. Gracze w zależności od okazji mogą być przystrojeni w tradycyjne zdobienia, odwołujące się do elitarnych osmańskich kawalerzystów – spahisów.

 Boisko powinno mieć od 70 do 130 metrów długości (dla porównania, boisko do piłki nożnej ma 105 m. długości). Ostatnie 6 metrów każdej ze stron jest wydzielone jako strefa, w której zawodnik ma immunitet i nie wolno w niego rzucać.

Gra rozpoczyna się od powitania obu drużyn w centrum boiska. Następnie, jeśli gra odbywa się przed publicznością, następuje parada w rytm wojskowej lub ludowej muzyki. Przed rozpoczęciem rozgrywki sprawdza się jakość nawierzchni objeżdżając boisko. Zawodnicy wracają na stronę swojej drużyny.  Pierwszy zawodnik wyrusza z bezpiecznej strefy w stronę przeciwnej drużyny, zbliża się do niej na około 30 metrów. Przyzywa on wroga, rzuca w niego oszczepem i rzuca się do ucieczki w stronę swojej drużyny. Przyzwany gracz rozpoczyna pościg, którego ostatecznym celem jest zbliżenie się na tyle, aby móc trafić w przeciwnika swoim oszczepem. Kiedy uciekający znajdzie się w bezpiecznej strefie, jeden z członków jego drużyny wyjeżdża naprzeciw ścigającemu. Ścigający zawraca swojego wierzchowca i rzuca się do ucieczki. Reszta gry upływa w tym cyklu, każdy gracz najpierw ściga, potem jest ścigany. Rozgrywka trwa 90 minut, z jedną przerwą.

Punkty zdobywa się za trafienie przeciwnika, lub za złapanie jego oszczepu. Punkty ujemne przyznaje się za rzucanie oszczepem w bezpiecznej strefie, za rzucenie oszczepem z odległości mniejszej niż 5 metrów oraz za trafienie konia zamiast jeźdźca. Niektóre źródła podają nawet, że trafienie konia oznacza dyskwalifikację z gry.

Gracze mają do dyspozycji liczne manewry obronne. Mogą zawisnąć z boku konia tak, aby ten zasłonił ich przed pociskiem, lub schronić się pod jego tułowiem. Gra rozwija umiejętności jeździeckie, umiejętność celnego miotania pociskami, oraz zdolność do przewidywania trajektorii lotu pocisków.

W grze zdarzają się urazy. W przypadku trafienia w oko, spadnięcia z konia, czy stratowania przez wierzchowca, urazy mogą prowadzić nawet do śmierci. Zawodnik poległy podczas gry staje się lokalnym męczennikiem, a rodzina zmarłego na ogół nie oskarża przeciwnej drużyny w sądzie

Sprzęt:

- Niezbyt duży koń, starszy niż 4 lata. Popularne rasy to cirit i konie arabskie.

- Kilka oszczepów jereed z końcówkami pokrytymi warstwą gumy. Mają one długość 70 – 100 cm, o średnicy 2-3 cm. Dawniej były robione z drewna daktylowego lub dębowego. Obecnie preferowane jest drewno topolowe, ze względu na jego lekkość, co minimalizuje prawdopodobieństwo urazu.

- Czasami używane są kaski chroniące przed upadkiem z konia lub uderzeniem oszczepu.         

-Strój zależy od okazji. Często wystarcza zwykły ubiór sportowy, ale przy oficjalnych okazjach zarówno jeździec jak i koń muszą mieć na sobie wykwintne stroje.

Słownictwo:

-Alan – boisko do gry w jereed.

-Acemi – żółtodziób; przezwisko dla gracza, który trafi oszczepem konia.

-Değnek, diğnek, deynek – regionalne nazwy jereed.

At cambazı – wyjątkowo dobry jeździec.

Şehit – męczennik; gracz, który zginął podczas gry.

Cirit havası – muzyka

            Źródło: https://www.youtube.com/watch?v=EqzHRKQ_Ank&index=6&list=PLdYr8KWSZHJqIX6pfzFjKnywW0pM9xIqy

Klatka z nagrania 5 stycznia 2019 r. - Półfinałowe zawody grupy A w Jeździeckiej Lidze

6. Stan obecny

Jereed jest nadal praktykowany w wielu miejscach w Turcji. Istnieją liczne kluby, oraz liga narodowa. Niestety poza tym krajem jest to właściwie zapomniany sport. Strony internetowe nie są tłumaczone na angielski, filmy w internecie mają zaledwie po kilka tysięcy wyświetleń.

 

7. Znaczenie

Sport ten wydaje się nie mieć większego znaczenia w tureckim społeczeństwie, ale nie oznacza to, że nie jest on wartościowy. Jest to w zasadzie skamielina, żywy kawałek historii łączący nowoczesną Turcję z jej praprzodkami koczującymi na bezkresnych stepach Azji.

 

8. Związki, federacje, kluby

-Turecka Federacja Sportów Tradycyjnych – organizator ligi narodowej jereed.

 Strona internetowa:

https://www.gsdf.gov.tr/tr/haber/atli-cirit-ligi-a-grubu-musabakalari-sona-erdi

Kanał na Youtube:

https://www.youtube.com/channel/UC39BdfzhwVP-7lgnqP6S8Kw

- Uşak Gökçedal Atlı Cirit Spor Kulübü – jeden z klubów jereed, z miasta Uşak, uczestnik półfinału w Ankarze w 2018.

- Erzurum Can Dadaş Atlı Spor Kulübü – inny klub uczestniczący w półfinale w Ankarze, z miasta Erzrum.

 

9. Załączniki

Reportaż zachodnich mediów na ten temat.

https://www.youtube.com/watch?v=RA5apQtAlYc&list=PLdYr8KWSZHJqIX6pfzFjKnywW0pM9xIqy&index=1

Fragment tureckiego reportażu, zawiera fragment gry, oraz pokazuje jak niebezpiecznym sportem bywa jereed.

https://www.youtube.com/watch?v=9UX1sHMFcQ4&list=PLdYr8KWSZHJqIX6pfzFjKnywW0pM9xIqy&index=14

 

 

10. Źródła

-Mapa regionów Turcji - By Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de, CC BY-SA 3.0 de, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=46253216 (regiony uprawiania sportu naniesione przez autora).

- Obraz przedstawiający grę w jereed  https://blog.peramuzesi.org.tr/en/haftanin-eseri/kagithanede-cirit/

-Klatka z nagrania gry w jereed https://www.youtube.com/watch?v=EqzHRKQ_Ank&index=6&list=PLdYr8KWSZHJqIX6pfzFjKnywW0pM9xIqy

Źródła informacji:

http://www.kultur.gov.tr/EN-98587/the-game-of-jereed.html

https://books.google.pl/books?id=EU4lvYhOGwUC&pg=PT104&lpg=PT104&dq=Cirit+game&source=bl&ots=BlQsETZ5Jv&sig=ACfU3U3M2jvqCsEGLH8Nmin8dRGiIqAFZg&hl=pl&sa=X&ved=2ahUKEwj_hNvq-ZPhAhXPTBUIHd0xCMMQ6AEwEnoECAYQAQ#v=onepage&q=Cirit%20game&f=false

https://books.google.pl/books?id=CdJg3qXssWYC&pg=PA130&lpg=PA130&dq=Cirit+game&source=bl&ots=clEfW35R13&sig=ACfU3U0DDIIXcGOPj_eS2tBkATrMMpdYsg&hl=pl&sa=X&ved=2ahUKEwjutpKw-JPhAhWQbVAKHUnZDnMQ6AEwD3oECAYQAQ#v=onepage&q=Cirit%20game&f=false

http://www.allaboutturkey.com/javelin.htm

https://en.wikipedia.org/wiki/Jereed

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb.
Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym.