Tejo, Turmeque

 

1. Nazwa

 

Tejo, Turmeque

 

  1. Miejsce praktykowania

 

Kolumbia, także Wenezuela, Ekwador, Panama

 

  1. Historia

 

Nie ma jednej teorii na temat pochodzenia tego sportu. Powszechnie uznaje się jednak, że sport był praktykowany przez tubylczą ludność centralnej części Kolumbii.

Oficjalnie w Kolumbii przyjmuje się, że sport powstał ok 500 lat temu. A rdzenna ludność Kolumbii używała złotego krążka o nazwie zepguagoscua, choć badacze twierdzą, że słowo to (a właściwie dźwięk, wymowa) nie istniała w słowniku języka Chibcha.

W kulturze Czibcza (Chibcha) Indianie grali w Turmequé w regionie dzisiejszych departamentów Cundinamarca i Boyaca w grę, będącą pierwotną wersją dzisiejszego Tejo. Wtedy ów ciężarek zwano Zepguagoscua i było on zrobiony ze złota. Z czasem zaczęto robić Tejo z kamienia, a dzisiaj używa się metalowego.

Tejo jest praktykowane przez szerokie warstwy społeczne. Choć istnieją areny Tejo, dla współzawodnictwa na wyższym poziomie, to sport ma przede wszystkim wymiar popularny i jest postrzegany jako element prekolumbijskiej kultury tych terenów. Tylko piłka nożna cieszy się większą popularnością.

 

  1. Opis

 

Zawodnicy rzucają okrągłym ciężarkiem w tablicę wypełnioną gliną, starając się trafić w jeden z różowych trójkątów wypełnionych prochem. Jeśli ciężarek trafi, powstaje huk w wyniku wybuchu prochu. Grając w Cancha de tejo należy uważać, gdyż ciągle przechodzi się obok innych grających w Tejo.

 

Rys. Pozycja zawodnika przy rzucie

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Akcesoria do gry w Tejo:

- Tejo – okrągły metalowy ciężarek o wadze ok. 680 gram

- drewniana tablica o wysokości 1,5 metra wysokości i ok 90 centymetrów – 1 metra szerokości wypełniona gliną, ustawiona ukośnie do gracza pod kątem 35-45 stopni; glina ma konsystencję pośrednią między błotem a modeliną, co jest ważne, bo od tego zależy łatwość wyjmowania Tejo

- Deska ochronna – aby zapobiegać wypadaniu Tejo poza obszar celu

- Bocin – cienki metalowy cylinder o średnicy 11 centymetrów, długi na dwa centymetry, wciśnięty w gliną na środku tablicy

- Mecha – proch strzelniczy opakowany w różowy papier w kształcie trójkąta; cztery sztuki układa się na brzegach wciśniętego w glinę Bocin (naprzeciwko siebie, na czterech bokach),

- metalowy pałąk w kształcie litery L, do wydłubywania Tejo z gliny

- Kawałek materiału zrobionego z Fique – do czyszczenia Tejo z gliny

- Cancha de tejo – budynek z miejscami do gry w Tejo, zwykle znajduje się tam także bar z przekąskami i piwem

- boisko do gry – 2,5 metra szerokości, 19,5 metra długości (odległość gracza od tablicy to 12,5 metra) to wymiar boiska w trakcie zawodów, ale w grze rekreacyjnej bywają mniejsze

- coś do zapisywania punktów

 

Rys. Wymiary boiska w metrach i w stopach

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

W Tejo można grać w sposób nieformalny lub formalny, na zasadzie zbierania punktów lub jako zawody rangi mistrzowskiej.

Punktacja:

Gracze rzucają w tablicę swoim Tejo. Po oddaniu rzutów następuje liczenie punktów (choć punktacja może być dowolna, najczęściej obowiązuje poniższy schemat):

- 1 punkt (mano; hand - eng) – otrzymuje grupa, której Tejo wylądowało najbliżej Bocin

- 3 punkty (mecha; hit – eng,) – otrzymuje gracz, który trafił w trójkąt Mecha i spowodować eksplozję

- 6 punktów (embocinada; bullseye – eng.) – otrzymuje grupa, której Tejo wpadło w sam środek tablicy wewnątrz Bocin

- 9 punktów (mañona; strike – eng.) – najwyższa punktacja przyznawana jest osobie, która trafi w sam środek cylindra Bocin po uprzednim spowodowaniu wybuchu (Tejo rozbija Mecha i trafia w środek Bocin)

 

Rys. Układ celu: 1. Tablica ochronna, 2. Rama, 3. Glina, 4. Bocin, 5. Mecha

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5. Stan obecny:

sport praktykowany

 

W 200 roku Kongres Kolumbii zdecydował o objęciu Tejo patronatem i ogłoszenie go sportem narodowym. Powstała Narodowa Federacja Tejo i aktualnie odbywają się zawody na poziomie krajowym. Sport jest praktykowany także w Wenezueli, Panamie i Ekwadorze. Ponieważ nie ma tak silnych korelacji kulturowych jak w Kolumbii, w pozostałych krajach nie jest aż tak bardzo popularny.

 

W Kolumbii jest wiele profesjonalnych zespołów Tejo, zwłaszcza w dużych miastach, które są zwykle sponsorowane przez producentów piwa. Piwo jest obowiązkowo związane z grą w Tejo, choć niegdyś napojem alkoholowym, towarzyszącym graczom, była Chicha, lokalny alkohol na bazie kukurydzy.

 

Współczesne zawody Tejo to profesjonalnie zorganizowane turnieje, sponsorowane zwykle przez producentów piwa i firmy budowlane. Turnieje, zwane „Torneos Relampago” odbywają się w weekend, a nagrodami są medale, puchary, pieniądze i nierzadko sprzęty AGD. Turnieje te nie budzą szczególnego zainteresowania mediów, ale są chętnie sponsorowane, bo sport jest popularny i wielu ludzi uczestniczy w tych zawodach.

Wiele osób w Kolumbii jest przeciwnych łączeniu tego sportu ze spożywaniem piwa, powstała nawet inicjatywa, aby zakazać sponsoringu przez browary i spożycia alkoholu podczas zawodów.

 

  1. Załączniki (dokumenty, regulaminy etc.)

 

  1. Źródła informacji (książki, artykuły, wywiady, galeria zdjęć, video etc.)

 

https://tysiacodcienizieleni.blogspot.com/2011/08/tejo-narodowy-sport-kolumbii.html

Historia Tejo: http://www.boyacacultural.com/turmeque/tejohisto.php

Gra w Tejo: https://www.youtube.com/watch?v=iqKzt0XbWQk

Artykuł o Tejo: https://explorepartsunknown.com/colombia/tejo-sports/

Artykuł i film o Tejo: http://medellinliving.com/playing-tejo-colombian-sport/

Filmy o Tejo: https://theculturetrip.com/south-america/colombia/articles/tejo-colombias-national-sport/

 

  1. Kontakty (związki, federacje, kluby, trenerzy etc.)

 

Federacion Colombiana de Tejo: https://www.facebook.com/TejoColombia/

Federacion Colombiana de Tejo Fedetejo (FEDETEJO): https://plus.google.com/106848627230708805873

Club Social y Deportivo de Tejo el Porvenir del Norte: http://clubdetejoelporvenirdelnorte.com/766459_El-Porvenir-del-Norte.html

 

 

 

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb.
Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym.