Zurkhane, Zurxane

 

 

 

 

 

 

 

Zurkhane, Zurxane

1. Nazwa

                Zurkhane, Zurxane

2. Nazwa w języku rodzimym

                Perski: آیین پهلوانی و زورخانهای (varzesh-e pahlavāni, „heroiczny sport i zurkhane”) lub ورزش باستانی (varzesh-e Bastani, „starożytny sport”)

3. Miejsce praktykowania (kontynent, państwo, naród)

                Część Azji (Iran i kraje ościenne, Azerbejdżan)

4. Historia

                Tradycyjna irańska walka (koshti) sięga czasów starożytnej Persji i Partii, mówiono, że była praktykowana przez Rustam, mitologicznego bohatera eposu Shahnameh. Choć rozmaite style były praktykowane poprzez różne grupy etniczne w różnych prowincjach, za szczególną uznawano zourkhāneh. Pierwotnym celem było szkolenie wojowników i zaszczepienie poczucia dumy narodowej, Rytuały mitraizmu są świadectwem pochodzenia z kultury Partów (132 pne - 226 ne). System szkolenia zourkhaneh jest obecnie znany jako varzesh-e Bastani, a jego szczególną formę walki nazwano koshti pahlevani od słowa w języków Partów „pahlevan”, czyli bohater.

Kiedy Arabowie najechali Persję około 637 CE, zourkhānehs (miejsce ćwiczeń) służył jako miejsca tajnych spotkań, gdzie wojownicy trenowali i podtrzymywali ducha solidarności i patriotyzmu. Najeźdźcy, zakazami i prześladowaniami, próbowali zniechęcić do tych ćwiczeń, ale nowe będą zawsze organizowana jest w innym miejscu. Po rozprzestrzenianiu się szyizmu, a zwłaszcza po rozwój sufizmu w VIII wieku, varzesh-e pahlavani przejął składniki filozoficzne i duchowe. Pieśni religijne zostały włączone do szkolenia, a pierwszy szyicki imam Ali został przyjęty jako patron zourkhāneh.

Varzesh-e Bastani był szczególnie popularny w XIX wieku, w czasie panowania króla Qajar Nāser al-Din Shāh Qājār (1848-1896). Każdego 21 marca na Nowruz (irański nowy rok), odbywały się zawody na dworze szacha. Sport podupadł pod panowaniem dynastii Pahlawi w 1920 roku, gdyż widziano w nim relikt rytuału Qajarite. Dopiero Mohammad Reza Pahlavi przyjął inny punk widzenia, podkreślając starożytne perskie korzenie Iranu, jako alternatywa dla tożsamości silnie opartej o Islam w słabiej rozwiniętych krajach na Bliskim Wschodzie. Próbował wskrzesić tradycję i praktykował to sam, a podczas jego panowania, odbyły się ostatnie zawody krajowe.

Po rewolucji irańskiej z 1979 r tradycja straciła część swojej popularności. Nowy reżim zniechęcał do praktykowania przed-islamskich, pogańskich pieśni i rytuałów zourkhāneh. Nie trwało to jednak długo, gdyż Republika Islamska w końcu zaczęła promować varzesh-e Bastani jako symbol dumy i irańskiej kultury. Dziś uważa się, że dzięki varzesh-e pahlavāni Irańczycy regularne zdobywają nagrody na międzynarodowych zawodach zapaśniczych i podnoszenia ciężarów.

Zurkhane łączy sztuki walki, gimnastykę, ćwiczenia siłowe i muzykę. Uznany został przez UNESCO za jeden z najdłużej działających form takiego szkolenia na świecie, łączy elementy pre-islamskiej kultury perskiej (szczególnie zoroastryzm, mitraizm i gnostycyzm) z duchowością szyizmu i sufizmu. Praktykowane w kopulastym obiekcie zwanym zurkhāneh, ćwiczenia składają się głównie z rytualnych gimnastycznych ruchów i symulacji walki oraz formy zwanej koshti pahlavāni.

5. Opis (zasady, zawodnicy, miejsce, sprzęty, urządzenia etc.)

                Zawody odbywają się zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn, dla seniorów i młodzieży, w różnych kategoriach wagowych, indywidualnie oraz drużynowo. W zawodach drużynowych każdy zespół może składać się z maksymalnie 10 zawodników:
                                  - od pięciu do siedmiu atletów,
                                  - z jednego „mistrza ceremonii”, który m.in. uderza w gong,
                                  - z jednego trenera,
                                  - z jednego kapitana zespołu.
Jeśli w zespole znajduje się więcej niż pięciu atletów, 0,1% wyniku szóstego i, jeśli istnieje, siódmego sportowca zostanie dodane do końcowego wyniku zespołu.

Zawody indywidualne składają się z siedmiu dyscyplin:
                                  - Sang gereftan,
                                  - Kabbadeh,
                                  - Meel Bazy,
                                  - Meel Gereftan,
                                  - Charkhidan Whirling: Charkh Teez - Charkh Chamani Charkh tak fer,
                                  - Shelang takhteh,
                                  - Professional Meel giri.

Oprócz wyżej wymienionych sportów, organizuje się również zawody w wrestlingu w 4 kategoriach wagowych (60-70 kg, 70-80 kg, 80-90 kg i >90 kg).

Do obliczania łącznych punktów zdobytych przez drużynę stosuje się następujące zasady:

 

Miejsce

Zawody drużynowe

Zawody indywidualne

Wrestling

Zespół
z 7 atletami

Zespół
z 6 atletami

Zespół
z 5 atletami

Sang gereftan, Kabbadeh, Meel giri, Charkh Teez - Charkh Chamani,  Meel Bazy

60-70 kg, 70-80 kg, 80-90 kg, >90 kg

1.

70
7x10

60
6x10

50
5x10

10 punktów za każdą dyscyplinę

10 punktów za każdą kategorię wagową

2.

63
7x9

54
6x9

45
5x9

9 punktów za każdą dyscyplinę

9 punktów za każdą kategorię wagową

3.

56
7x8

48
6x8

40
5x8

8 punktów za każdą dyscyplinę

8 punktów za każdą kategorię wagową

4.

49
7x7

42
6x7

35
5x7

7 punktów za każdą dyscyplinę

7 punktów za każdą kategorię wagową

5.

42
7x6

36
6x6

30
5x6

6 punktów za każdą dyscyplinę

6 punktów za każdą kategorię wagową

6.

35
7x5

30
6x5

25
5x5

5 punktów za każdą dyscyplinę

5 punktów za każdą kategorię wagową

7.

28
7x4

24
6x4

20
5x4

4 punkty za każdą dyscyplinę

4 punkty za każdą kategorię wagową

8.

21
7x3

18
6x3

15
5x3

3 punkty za każdą dyscyplinę

3 punkty za każdą kategorię wagową

9.

14
7x2

12
6x2

10
5x2

2 punkty za każdą dyscyplinę

2 punkty za każdą kategorię wagową

10.

7
7x1

6
6x1

5
5x1

1 punkt za każdą dyscyplinę

1 punkt za każdą kategorię wagową

 

 

6. Stan obecny:

Sport jest cały czas praktykowany. Jego popularyzacją zajmuje się Międzynarodowy Związek Zurkhane (International Zurkhneh Sports Federation, w skrócie IZSF) łączący 22 kraje uprawiające zurkhane. Publikuje on m.in. przepisy gry i relacje z ostatnich wydarzeń. Oprócz bardzo częstych treningów i nieoficjalnych gier, co kilka miesięcy odbywają się oficjalne zawody organizowane przez federację (Mistrzostwa Świata, Mistrzostwa Europy, Mistrzostwa Azji, Puchar Świata i nie tylko). Oprócz zawodów seniorów odbywają się także turnieje juniorskie. Federacja wychodzi naprzeciw osobom niepełnosprawnym, przez co od 2010 roku organizowane są zawody również dla nich.

                W ostatnich latach zurkhane cieszy się coraz większą popularnością w krajach sąsiadujących z Iranem, a w szczególności w Iraku i Afganistanie. Ostatni turniej odbył się w maju 2017 roku (stan na 20 lipca 2017 roku) w Baku w ramach Czwartego Festiwalu Gier Islamskich (4th Islamic Solidarity Games). W kategorii drużynowej zawody wygrał Iran.

 

7. Załączniki (dokumenty, regulaminy etc.)

http://www.sportinstytut.pl/uploads/Rules%20Zurkhaneh.pdf – zasady zurkhane

8. Źródła informacji (książki, artykuły, wywiady, galeria zdjęć, video etc.)

https://www.youtube.com/watch?v=pFsQeDFbptc – trening

http://www.osmol.pl/2013/05/zurxane-tradycyjny-iranski-sport/

http://www.angelfire.com/rnb/bashiri/zurkhaneh/zurkhaneh.html

Rozmowa z przedstawicielem Międzynarodowego Związku Zurkhane

9. Kontakty (związki, federacje, kluby, trenerzy etc.)

http://www.izsf.net/en/ - Międzynarodowy Związek Zurkhane

https://www.baku2017.com/en/p/zurkhaneh - podstrona o zurkhane na stronie Czwartego Festiwalu Gier Islamskich

 

Autor hasła: Mikołaj Wolanin

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb.
Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym.